Paulina Hańczewska

Są obrazy Ukrzyżowania, które zatrzymują widza na Golgocie, i są takie, które przenoszą Golgotę w każdą epokę ludzkiej historii. Białe Ukrzyżowanie Marca Chagalla, namalowane w 1938 roku, należy do tej drugiej kategorii. Chrystus nie umiera tutaj w odległej Jerozolimie pierwszego wieku. Krzyż został postawiony pośrodku świata Chagalla — świata płonących domów modlitwy, uciekających ludzi, profanowanych świętych ksiąg, przemocy i strachu. Golgota przestaje być jedynie wydarzeniem przeszłości....

Istnieje subtelna, lecz niezwykle skuteczna strategia intelektualna: nie zaprzeczać wprost, lecz rozmywać. Nie obalać, lecz zestawiać. W ten sposób rodzi się przekonanie, że zmartwychwstanie Jezusa nie było niczym wyjątkowym, ponieważ „od dawna czczono bogów, którzy umierali i ożywali na nowo”. Teza ta – powtarzana w literaturze popularnej – sprawia wrażenie erudycyjnej, lecz w rzeczywistości opiera się na pomieszaniu kategorii, uproszczeniu źródeł i ignorowaniu podstawowych kryteriów...

Współczesna, kubistyczna reinterpretacja motywu Sądu Ostatecznego, inspirowana Poliptykiem Apokalipsy Jacobella Alberegna oraz wizją z Ap 20,12. Rozbita na geometryczne płaszczyzny kompozycja przedstawia zmartwychwstałych stojących z otwartymi księgami wobec Chrystusa-Sędziego. W centrum znajduje się Liber Vitae — Księga Życia, natomiast monumentalna księga po prawej przywołuje to, co podlega osądowi: opera (czyny), verba (słowa), cogitationes (myśli), tempora (czas) i silentia (milczenie)....